Friday, June 18, 2021

प्रत्यय (व्याकरण )

 प्रत्यय का अर्थ

 

ऐसे शब्दांश जो किसी शब्द के बाद में जुड़कर उसके अर्थ को बदल लेते है ,उन्हें प्रत्यय कहते हैं |

कुछ प्रमुख प्रत्यय और उनके योग से बने शब्द  निम्नलिखित है |

     प्रत्यय                प्रत्यय से बने वाले शब्द

    आई मिठाई, लड़ाई, पढ़ाई   
    वाला दूधवाला, फेरीवाला, घरवाला  
    हार होनहार, पालनहार, लेनहार
    दार पहरेदार, हवलदार, चौकीदार
    वन धनवान, बलवान, दयावान       
    मान श्रीमान, यजमान, धीमान     
    इक मासिक, वार्षिक, धार्मिक  
    आवा दिखावा, पछतावा, चढ़ावा
    अक         नायक, पालक, चालक                 
    कार         कलाकार, मालाकार, चित्रकार  
    ना                 खेलना, पढ़ना, कूदना
    ता                  महानता, सुंदरता, प्रमुखता      
    अन चंदन, बंधन, यौवन               
    कर सोकर, लिखकर, पढ़कर 
    आवट सजावट, लिखावट, मिलावट 
    आहट मुस्कराहट, घबराहट, सनसनाहट    
    आर कुम्हार, सुनार, लुहार            
    गर कारीगर, बाजीगर, जादूगर   
             धनी, लालची, पालकी
    पन बचपन , तड़पन, लड़कपन
    ईय राष्ट्रीय, मानवीय, जलीय
    इया लुटिया, खटिया, मुठिया
    अक्कड़ भुलक्कड़, पियक्कड़
    आऊ बिकाऊ, टिकाऊ, कमाऊ
     मेला, केला, चेला
              खेती, रेती
    नी                चटनी, कहानी, जुबानी
    अंत रटंत, गढ़ंत
    आन उड़ान, चढ़ान
    या रुलाया, मिलाया
    ते         हँसते, बोलते
    इक धार्मिक, मार्मिक, शारीरिक
    इत पीड़ित, फलित, पुष्पित
   आलु दयालु, शंकालु          

4 comments:

समास

  समास विनय अपने माता और पिता के साथ देव के मंदिर गया | चार राहों के समूह से गुजरते   हुए   उसने घोड़े पर सवारी करते हुए छ्त्रपति शि...